Tuyến số 3 (Đoạn đi ngầm từ Kim Mã đến Ga Hà Nội)

Đoạn đi ngầm của tuyến đường sắt đô thị số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội) – chạy qua các ga Kim Mã, Cát Linh, Văn Miếu và kết thúc tại Ga Hà Nội – đang bước vào giai đoạn hoàn thiện sau nhiều năm thi công. Bài viết tổng hợp những thông tin mới nhất về dự án: hiện trạng thi công, lộ trình các ga ngầm, mốc vận hành dự kiến và những tác động đã được ghi nhận đối với khu vực dân cư dọc tuyến.

Sau gần 16 năm kể từ ngày khởi công, những chiếc máy khoan hầm cuối cùng của tuyến Metro số 3 đã cán đích ngay dưới lòng đất khu vực Ga Hà Nội – khép lại giai đoạn thi công được xem là phức tạp và tốn nhiều thời gian nhất của dự án. Đây cũng là thời điểm phù hợp để nhìn lại toàn cảnh: dự án đã đi được bao xa, còn những gì phía trước, và những thay đổi nào đã âm thầm diễn ra dọc theo tuyến đường trong suốt quá trình thi công.

1. Tổng quan dự án tuyến đường sắt đô thị số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội)

Tuyến Metro số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội) có tổng chiều dài 12,5km, gồm 8,5km đi trên cao và khoảng 4km đi ngầm. Đoạn trên cao (Nhổn – Cầu Giấy) đã chính thức vận hành thương mại từ ngày 8/8/2024. Phần còn lại của dự án – đoạn đi ngầm dài khoảng 4km – hiện là hạng mục đang được tập trung thi công, đi qua khu vực trung tâm nội đô Hà Nội.

Theo bản đồ tuyến, đoạn ngầm chạy dọc phố Kim Mã, qua khu vực gần các khách sạn lớn, tiếp tục theo Cát Linh – Quốc Tử Giám và kết thúc trước Ga Hà Nội trên phố Trần Hưng Đạo.

2. Bốn nhà ga ngầm: Kim Mã, Cát Linh, Văn Miếu, Ga Hà Nội

Đoạn ngầm gồm 4 nhà ga:

• Ga S9 – Kim Mã: điểm bắt đầu đoạn ngầm, gần khu vực bến xe Ngọc Khánh (quận Ba Đình).
• Ga S10 – Cát Linh: gần ngã 5 Cát Linh – Giảng Võ.
• Ga S11 – Văn Miếu: cạnh khu vực Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
• Ga S12 – Ga Hà Nội: điểm cuối tuyến, nằm trên phố Trần Hưng Đạo, kết nối trực tiếp với ga đường sắt quốc gia.

Theo thông tin từ Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội, thiết kế cổng các ga được xây dựng theo dạng mái vòm mang phong cách kiến trúc Á Đông.

3. Tiến độ thi công tuyến đường sắt đô thị số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội) tính đến giữa năm 2026

Đây là những mốc thi công đáng chú ý được ghi nhận:

Tháng 4/2026, máy đào hầm TBM số 2 (mang tên “Táo bạo”) đã hoàn thành hành trình khoan 4km hầm ngầm, về đích tại ga S12 – Ga Hà Nội. Đây là mũi khoan hầm cuối cùng, đánh dấu việc toàn bộ công tác khoan hầm của dự án đã hoàn tất.

Tính đến tháng 6/2026, tiến độ tổng thể toàn dự án đạt gần 90%, trong đó riêng phần xây dựng đoạn ngầm đạt khoảng 76-80%.

Sau khi hoàn tất khoan hầm, các đơn vị thi công tiến hành tháo dỡ máy và bàn giao mặt bằng để bắt đầu lắp đặt các gói thầu thiết bị (đường ray, hệ thống tín hiệu, điện, thông gió…) song song với hoàn thiện kết cấu nhà ga.

Theo kế hoạch được công bố, việc lắp đặt thiết bị dự kiến hoàn thành vào tháng 4/2027, tiếp đó là giai đoạn thử nghiệm, tích hợp hệ thống và vận hành thử. Mốc đưa đoạn ngầm vào khai thác thương mại được đặt ra là tháng 12/2027.

Một số gói thầu thiết bị hiện được ghi nhận còn gặp khó khăn trong quá trình đàm phán phụ lục hợp đồng, có thể ảnh hưởng đến tiến độ chung nếu không được xử lý kịp thời.

4. Tác động đã ghi nhận đối với khu vực dọc tuyến đường sắt đô thị số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội)

Trong quá trình thi công, một số đoạn đường tại khu vực các nhà ga đã bị cấm lưu thông tạm thời để phục vụ thi công đào mở, cụ thể:

• Đoạn đường Kim Mã từ nút giao Đào Tấn đến cầu vượt Nguyễn Chí Thanh (khu vực ga Kim Mã).
• Đoạn đường Cát Linh từ ngã 5 Cát Linh – Giảng Võ đến nút giao Cát Linh – Trịnh Hoài Đức (khu vực ga Cát Linh).
• Đoạn phố Quốc Tử Giám từ phố Văn Miếu đến cuối phố Ngô Sĩ Liên (khu vực ga Văn Miếu).
• Đoạn phố Trần Hưng Đạo từ đường Lê Duẩn đến Dã Tượng (khu vực Ga Hà Nội).

Thời gian cấm đường phục vụ thi công tại mỗi khu vực kéo dài khoảng 1 năm 6 tháng. Đây là yếu tố đã ảnh hưởng trực tiếp đến giao thông và sinh hoạt của người dân xung quanh trong suốt giai đoạn xây dựng.

Ở chiều ngược lại, kinh nghiệm từ đoạn trên cao Nhổn – Cầu Giấy sau khi vận hành từ tháng 8/2024 cho thấy khu vực quanh các nhà ga đã có thêm lựa chọn di chuyển bằng phương tiện công cộng tốc độ cao, giảm bớt áp lực cho các trục đường bộ hiện hữu.

5. Phần mở rộng phía sau: Tuyến ga Hà Nội – Hoàng Mai

Ngoài đoạn Nhổn – Ga Hà Nội, Hà Nội cũng đang chuẩn bị đầu tư cho tuyến số 3 giai đoạn tiếp theo – đoạn Ga Hà Nội – Hoàng Mai, đi ngầm toàn bộ theo lộ trình Trần Hưng Đạo – Trần Thánh Tông – Kim Ngưu – Nguyễn Tam Trinh, với 7 ga ngầm dự kiến. Dự án này đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, với thời gian thực hiện dự kiến 2022–2029, chưa có mốc khởi công chính thức.

Metro dần trở thành phương tiện di chuyển quen thuộc của người dân Hà Nội

Kể từ khi tuyến 2A (Cát Linh – Hà Đông) vận hành thương mại vào ngày 6/11/2021, và tiếp đó là đoạn trên cao Nhổn – Cầu Giấy của tuyến số 3 đi vào khai thác từ ngày 8/8/2024, hình ảnh những đoàn tàu điện chạy giữa lòng thành phố đã không còn xa lạ với người dân Hà Nội. Quá trình vận hành đoạn trên cao Nhổn – Cầu Giấy đến nay được ghi nhận đảm bảo chất lượng và an toàn, đồng thời được người dân đón nhận tích cực.

Khi đoạn ngầm Kim Mã – Ga Hà Nội hoàn thành, tuyến số 3 sẽ chính thức kết nối liên tục từ Nhổn vào tận trung tâm nội đô, đi qua các khu vực tập trung dân cư, trường học, cơ quan và điểm du lịch. Đáng chú ý, ga cuối S12 còn kết nối trực tiếp với ga đường sắt quốc gia – tạo ra một đầu mối trung chuyển đa phương thức giữa metro, đường sắt quốc gia, xe buýt và taxi. Đây là mô hình được quy hoạch nhằm giúp hành khách di chuyển liên tuyến chỉ với một hệ thống vé duy nhất, dần thay thế một phần nhu cầu sử dụng phương tiện cá nhân trong nội đô.

Từ tuyến metro đầu tiên đến mạng lưới đường sắt đô thị quy mô lớn

Nhìn lại chặng đường phát triển đường sắt đô thị của Hà Nội, có thể thấy một bước chuyển rõ rệt về quy mô và tốc độ đầu tư:

• 2021: Tuyến 2A (Cát Linh – Hà Đông) – tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của Hà Nội – chính thức vận hành, sau 8 lần điều chỉnh tiến độ kể từ khi khởi công.
• 2024: Đoạn trên cao của tuyến số 3 (Nhổn – Cầu Giấy) đi vào khai thác, nâng tổng số tuyến đang vận hành lên 2.

• 2026: Đoạn ngầm tuyến số 3 hoàn tất khoan hầm, tiến gần đến mốc vận hành toàn tuyến.
• Ngày 22/6/2026: Hà Nội tổ chức lễ khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị mới – tuyến số 1, số 2, số 8, số 10 và số 14 – với tổng chiều dài khoảng 303,5km và tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Đây được xem là chương trình đầu tư đường sắt đô thị có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của thành phố, đánh dấu bước chuyển từ việc triển khai từng tuyến đơn lẻ sang đầu tư đồng bộ cả một mạng lưới.

Theo quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội định hướng phát triển một mạng lưới gồm 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979km, trong đó mục tiêu hoàn thành khoảng 500km trước năm 2035. Khi đi vào vận hành, 5 tuyến mới khởi công sẽ được kết nối đồng bộ với tuyến số 3 và tuyến số 5, từng bước hình thành một hệ thống giao thông công cộng liên thông trên toàn địa bàn thành phố – thay vì các tuyến vận hành độc lập như giai đoạn trước đây.

Sự phát triển này cho thấy đường sắt đô thị đang dần chuyển từ vai trò “thí điểm” sang trở thành trục xương sống của giao thông công cộng Hà Nội trong giai đoạn tới.

Lời kết

Sau nhiều lần điều chỉnh tiến độ kể từ khi khởi công năm 2010, đoạn ngầm tuyến số 3 Nhổn – Ga Hà Nội hiện đã bước qua giai đoạn khoan hầm và đang chuyển sang lắp đặt thiết bị, tiến gần hơn đến mốc vận hành dự kiến vào cuối năm 2027. Ann Home sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật những diễn biến mới nhất của dự án này đến bạn đọc.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Đoạn ngầm tuyến số 3 khi nào chính thức đi vào hoạt động?

Theo kế hoạch được công bố gần nhất, công tác khoan hầm đã hoàn thành vào tháng 4/2026. Các gói thầu thiết bị dự kiến hoàn thành lắp đặt vào tháng 4/2027, sau đó là giai đoạn thử nghiệm và vận hành thử. Mốc đưa đoạn ngầm vào khai thác thương mại được đặt ra là tháng 12/2027, dù một số gói thầu thiết bị hiện vẫn đang gặp khó khăn trong đàm phán hợp đồng.

2. Đoạn ngầm đi qua những nhà ga nào?

Đoạn ngầm dài khoảng 4km đi qua 4 nhà ga: Ga S9 – Kim Mã, Ga S10 – Cát Linh, Ga S11 – Văn Miếu và Ga S12 – Ga Hà Nội, kết thúc tại phố Trần Hưng Đạo trước cửa Ga Hà Nội.