Những Trường Hợp Nhà Nước Được Thu Hồi Đất Từ Năm 2026

Luật Đất đai (sửa đổi) 2024 được coi là cột mốc pháp lý quan trọng, tuy nhiên, để giải quyết triệt để những vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành, Quốc hội đã kịp thời thông qua Nghị quyết số 254/2025/QH15. Nghị quyết này đóng vai trò là cơ chế “tháo gỡ khó khăn”, bổ sung các trường hợp cụ thể Nhà nước được thu hồi đất và thay đổi các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Bài viết này tập trung phân tích 4 trường hợp Nhà nước được thu hồi đất, bên cạnh đó là những thay đổi đột phá về thủ tục và định giá đất. Đây là những thông tin cốt lõi mà cả người dân đang sử dụng đất và các nhà đầu tư bất động sản, hạ tầng đều cần nắm vững để bảo vệ quyền lợi và tối ưu hóa kế hoạch kinh doanh trong giai đoạn chuyển giao pháp luật sắp tới.

Các trường hợp được Nhà nước thu hồi đất

Nghị quyết đã bổ sung 4 trường hợp, trong đó có một trường hợp thuộc mục đích quốc phòng, an ninh là: Thu hồi đất để xây dựng cơ sở cai nghiện ma túy do lực lượng vũ trang nhân dân quản lý. Quan trọng hơn, ba trường hợp còn lại tập trung vào việc tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các dự án kinh tế quy mô lớn và trọng điểm, bao gồm các dự án trong Khu thương mại tự do hoặc Trung tâm tài chính quốc tế, thể hiện sự ưu tiên thu hút đầu tư chiến lược của quốc gia.

Điểm nhấn lớn nhất là cơ chế xử lý các dự án đã thỏa thuận được phần lớn nhưng vẫn bị đình trệ. Cụ thể, Nhà nước được thu hồi phần đất còn lại khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất. Ngoài ra, việc thu hồi đất để thanh toán dự án BT hoặc bố trí đất thuê để doanh nghiệp tiếp tục sản xuất cũng được bổ sung, đảm bảo lợi ích cho nhà đầu tư và duy trì hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng.

Thay đổi phương pháp định giá bồi thường:

Nghị quyết quy định một thay đổi căn bản trong việc xác định giá đất: Giá đất bồi thường và giá đất tính tiền sử dụng đất nơi tái định cư sẽ được tính theo công thức Giá đất trong Bảng giá đất $\times$ Hệ số điều chỉnh giá đất (Hệ số K). Điều này khác biệt so với quy định cũ là áp dụng “giá đất cụ thể” do UBND cấp tỉnh quyết định. Sự thay đổi này nhằm chuẩn hóa quy trình định giá và tăng tính minh bạch, giảm thiểu thời gian tranh chấp.

Thẩm quyền quyết định bảng giá đất (từ 1/1/2026) thuộc về HĐND cấp tỉnh, còn UBND cấp tỉnh quyết định hệ số K hàng năm. Đối với người dân, mặc dù phương pháp mới được kỳ vọng là nhanh chóng hơn, nhưng cần theo dõi sát sao việc áp dụng hệ số K để đảm bảo mức bồi thường không bị chênh lệch quá lớn so với giá trị thị trường. Các biện pháp hỗ trợ khác của UBND cấp tỉnh sẽ là yếu tố bù đắp quan trọng.

Đột phá về thủ tục: Cơ chế thu hồi sớm và rút ngắn thời gian

Nghị quyết đưa ra các ngoại lệ cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Điển hình nhất là cơ chế áp dụng cho các dự án khác khi đã có trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi. Cơ chế này tạo ra sự linh hoạt cần thiết, cho phép các dự án cấp bách hoặc đã có mức đồng thuận cao được triển khai nhanh chóng, giảm thiểu chi phí cơ hội và đẩy nhanh tốc độ đầu tư.

Bên cạnh đó, thời hạn thực hiện thủ tục hành chính cũng được rút ngắn đáng kể: thông báo thu hồi đất phi nông nghiệp giảm từ 180 ngày xuống 120 ngày; đất nông nghiệp giảm từ 90 ngày xuống 60 ngày. Thời gian niêm yết phương án bồi thường cũng giảm từ 30 ngày xuống chỉ còn 10 ngày. Sự điều chỉnh này thể hiện nỗ lực của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường đầu tư, giúp các chủ dự án tiết kiệm thời gian đáng kể.

Nghị quyết 254/2025/QH15 là mảnh ghép quan trọng hoàn thiện Luật Đất đai 2024, tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn thông qua việc bổ sung 4 trường hợp thu hồi đất, đổi mới cách định giá và rút ngắn thủ tục hành chính. Những thay đổi có hiệu lực từ năm 2026, đặc biệt là cơ chế GPMB 75% và phương pháp tính bồi thường mới, đòi hỏi người dân và nhà đầu tư phải chủ động cập nhật.

Nguồn: Internet